TRANSFORMACJE - Nowoczesność w III RP - Relacja z wystawy

Przemiany ustrojowe po 1989 roku pociągnęły za sobą liczne zmiany, przede wszystkim w sferze gospodarczej, co wpłynęło na nowe podejście do wzornictwa. Dizajn zaczął pełnić nie tylko funkcje kulturotwórcze, ale przede wszystkim stał się narzędziem wspierającym rozwój gospodarki i budowę rynku konsumenckiego.
Choć transformacja polityczna była szybko zauważalna – i często dotkliwie odczuwalna – zmiany w obszarze wzornictwa początkowo przebiegały bardziej dyskretnie. Dopiero wraz z rozwojem przemysłu dizajn zaczął odgrywać coraz istotniejszą rolę. Z czasem dostrzeżono również jego potencjał w rozwiązywaniu problemów społecznych i kształtowaniu jakości życia.

Wzornictwo po 1989 roku – od rynku do odpowiedzialności

Transformacja ustrojowa po 1989 roku miała ogromny wpływ na rozwój wzornictwa w Polsce. W latach 90. dizajn pozostawał w cieniu gwałtownych zmian gospodarczych – brakowało nowych produktów, a projektanci działali głównie na pograniczu sztuki i użytkowości. Estetycznie dominował postmodernizm, zaś główną przestrzenią projektową była sztuka stosowana.

Wraz z rozwojem przemysłu i próbą dostosowania się do standardów zachodnich, dizajn stopniowo odzyskiwał swoje miejsce w procesach produkcyjnych. W kolejnej dekadzie pojawił się silny nurt neomodernistyczny, a firmy – zarówno małe, jak i duże – zaczęły inwestować w identyfikację wizualną i budowanie marki. Dizajn pełnił rolę narzędzia marketingowego, służącego promowaniu nowoczesności i konkurencyjności.

Początek XXI wieku przyniósł dalszą profesjonalizację projektowania. W odpowiedzi na globalizację i rozwój technologii cyfrowych pojawiły się nowe modele produkcji i konsumpcji – od modularnych systemów po zastępowanie własności użytkowaniem. Jednocześnie rynek zaczął dostrzegać konieczność odpowiedzi na realne problemy społeczne i środowiskowe.

Po 2010 roku wzornictwo zaczęto definiować na nowo – nie tylko jako narzędzie wzrostu gospodarczego, ale także jako sposób reagowania na wyzwania współczesności. Projektanci coraz częściej sięgali po tematy związane z ekologią, lokalnością, tożsamością czy wykluczeniem. Konsument przestał być abstrakcyjnym „użytkownikiem”, a stał się jednostką o zróżnicowanych potrzebach i wrażliwości.

Współczesny dizajn w Polsce to przestrzeń wielogłosu – łącząca estetykę, funkcjonalność i odpowiedzialność społeczną. To również pole eksperymentu i refleksji, w którym projektowanie mierzy się z dynamicznie zmieniającym się światem.

Ekspozycja składa się z trzech części:

Postmodernizm w sztuce i designie ukazano jako manifest transformacyjnej energii – od ekskluzywnych realizacji po codzienne przedmioty, które na nowo definiowały polską rzeczywistość lat przemian.
Neomodernizm, będący wyrazem odrodzonego modernizmu, prezentuje projekty polskich architektów na światowym poziomie, jednocześnie mocno osadzonych w lokalnym kontekście.
„Wielogłos” – pojęcie wprowadzone przez kuratorów – podkreśla różnorodność współczesnych postaw twórczych, obejmujących architekturę i design, z naciskiem na kwestie dostępności, relacji z naturą i poszukiwania tożsamości.

Wystawę otwiera dokumentacja fotograficzna tzw. wydarzeń studenckich w Krakowie.

Autor fotografii: Tomasz Łojewski.

Fotografię wykonano podczas studenckich demonstracji w centrum Krakowa w latach 1988-1989. Były to protesty przeciwko peerelowskiej rzeczywistości, zorganizowane przez działające w podziemiu antykomunistyczne organizacje studenckie i młodzieżowe, Niezależne Zrzeszenie Studentów i Federację Młodzieży Walczącej.

POSTMODERNIZM

Opakowanie produktów mlecznych Łaciate

Bardzo ciekawym przykładem całościowego opracowania brandingu marki był projekt agencji reklamowej DMB&B Warsaw dla Spółdzielni Mleczarskiej „Mlekpol” w Grajewie w 1995 roku. Jednym z ciekawszych przedsięwzięć początku lat dziewięćdzięsiątych w Polsce było wprowadzenie nowych technologii produkcyjnych, których bardzo dobrym przykładem ukazanym w wystawie „Transformacje, Nowoczesność w III RP” jest projekt nowych opakowań produktów mlecznych „Łaciate”. Wcześniej mleko było sprzedawane w szklanych butelkach lub workach foliowych. Niestety mleko przechowywane w ten sposób dużo szybciej kwaśniało. Firma produkcyjna „Mlekpol” obawiała się, że wprowadzenie homogenizowanego mleka UHT w kartonowym, prostopadłościennym opakowaniu zniechęci konsumentów do zakupów. Mleko miało bowiem nieco inny smak i właściwości niż pierwotnie. Zaproponowana grafika odwoływała się do swojskiego obrazu wsi. Ciekawe i innowacyjne jak na ówczesne czasy okazało się wprowadzone do grafiki kod barwnego - kolor czerwony, żółty i zielony, który informował o zawartości tłuszczu w mleku. Sama identyfikacja wizualna marki pozostała niemalże niezmienna do chwili obecnej i osiągnęła niewątpliwie wielki sukces.

Sofa Tutti - Jerzy Langier

Twórcą sofy Tutti był Jerzy Langier, który swoją firmę Eljot założył w 1988 roku.